Bộ gõ pinyin hoạt động thế nào

Gõ nihao, bàn phím sẽ hiện một hàng chữ gợi ý: 你好, 你, 拟, v.v. Nhấn phím cách để chọn chữ đầu tiên, hoặc nhấn số hiện cạnh chữ khác (1, 2, 3…) để chọn chữ đó. Trên điện thoại, chạm vào chữ bạn muốn.

Không gõ dấu thanh. Gõ chữ trơn: ma, không phải mā. Bàn phím hiện mọi chữ đọc là ma, và bạn chọn theo nghĩa.
Gõ cả từ và cả cụm. zhongguo cho ra 中国 ngay, và woxiangheshui cho ra 我想喝水 (tôi muốn uống nước). Gõ càng dài càng ít đoán sai, vì bàn phím chọn từ hợp ngữ cảnh nhất.
Gõ ü bằng v. Không có phím ü, nên hầu hết bàn phím pinyin dùng v: nv ra 女 (nǚ), lvse ra 绿色 (lǜsè).
Gõ chữ cái đầu. Nhiều bàn phím chấp nhận chữ cái đầu của mỗi âm tiết cho các từ thông dụng: nh thường gợi ý 你好, xx gợi ý 谢谢.
Kiểm tra trước khi nhấn phím cách. Chữ gợi ý đầu tiên chỉ là phỏng đoán. Tiếng Trung có rất nhiều chữ đồng âm (他, 她 và 它 đều đọc là tā), nên hãy đọc gợi ý trước khi chọn.

Bàn phím học theo lựa chọn của bạn, nên những từ bạn hay gõ sẽ dần lên đầu danh sách.

iPhone và iPad

Mở Cài đặt › Cài đặt chung › Bàn phím › Bàn phím › Thêm bàn phím mới.
Chọn tiếng Trung giản thể (hoặc phồn thể), rồi đánh dấu kiểu Pinyin – QWERTY. Bạn cũng có thể đánh dấu kiểu viết tay.
Trong bất kỳ ứng dụng nào, chạm vào phím quả địa cầu (hoặc chạm và giữ) để chuyển sang bàn phím tiếng Trung.

Kiểu Pinyin – 10 phím là bố cục bàn phím số mà nhiều người ở Trung Quốc dùng để gõ bằng một ngón cái; hãy bắt đầu với QWERTY.

Android

Các bước dưới đây dành cho Gboard, bàn phím có sẵn trên hầu hết điện thoại Android.

Mở phần cài đặt của Gboard (biểu tượng bánh răng phía trên bàn phím, hoặc tìm "Gboard" trong cài đặt điện thoại).
Vào Ngôn ngữ › Thêm bàn phím, tìm tiếng Trung, rồi chọn bản giản thể (Trung Quốc đại lục) hoặc phồn thể.
Chọn bố cục Pinyin. Viết tay là một bố cục khác của cùng ngôn ngữ đó.
Chuyển bàn phím bằng phím quả địa cầu, hoặc chạm và giữ phím cách.

Mac

Mở Cài đặt hệ thống › Bàn phím, và trong phần nhập văn bản (nguồn đầu vào), bấm Sửa.
Bấm +, chọn tiếng Trung giản thể, rồi Pinyin – Giản thể, và bấm Thêm. (Để gõ chữ phồn thể, chọn tiếng Trung phồn thể và Pinyin – Phồn thể.)
Chuyển nguồn đầu vào bằng Control+Space, phím Globe (fn), hoặc menu nguồn đầu vào trên thanh menu.

Khi đang bật bộ gõ tiếng Trung, nhấn Shift để gõ chữ Latinh mà không cần chuyển lại.

Windows

Windows có sẵn Microsoft Pinyin, đi kèm khi bạn thêm tiếng Trung.

Windows 11: mở Cài đặt › Thời gian & ngôn ngữ › Ngôn ngữ & khu vực, bấm Thêm ngôn ngữ, rồi chọn tiếng Trung (giản thể, Trung Quốc). Bạn không cần gói ngôn ngữ hiển thị hay gói giọng nói; chỉ cần bàn phím.
Windows 10: mở Cài đặt › Thời gian & ngôn ngữ › Ngôn ngữ, chọn Thêm ngôn ngữ, rồi chọn tiếng Trung (giản thể, Trung Quốc).
Chuyển bàn phím bằng phím Windows+Space.

Khi Microsoft Pinyin đang bật, thanh tác vụ hiện 中 ở chế độ tiếng Trung và 英 ở chế độ tiếng Anh. Nhấn Shift để chuyển giữa hai chế độ mà không đổi bàn phím.

Lưu ý cho người Việt: nếu máy bạn chạy bộ gõ tiếng Việt như Unikey hoặc EVKey, hãy tắt nó (chuyển sang chế độ gõ tiếng Anh) khi gõ tiếng Trung. Các bộ gõ này có thể biến phím bạn gõ thành chữ có dấu trước khi bộ gõ pinyin nhận được.

Chromebook

Mở phần Cài đặt và tìm nhập (hoặc input). Trong phần cài đặt nhập liệu và bàn phím, thêm một phương thức nhập, tìm tiếng Trung, rồi chọn Pinyin. Chuyển giữa các phương thức nhập bằng Ctrl+Space hoặc từ menu nhập liệu trên kệ.

Nhập bằng viết tay

Khi gặp một chữ Hán không đọc được, bạn không biết pinyin của nó, nên bộ gõ pinyin không giúp được. Viết tay thì giúp được: vẽ chữ bằng ngón tay rồi chọn trong các chữ khớp.

iPhone và iPad: thêm bàn phím viết tay trong phần tiếng Trung giản thể hoặc phồn thể.
Android: Gboard có bố cục viết tay cho tiếng Trung.
Hầu hết ứng dụng từ điển cũng có ô viết tay riêng.

Nhận dạng chữ viết tay khá dễ tính, nhưng hoạt động tốt nhất khi bạn viết các nét gần đúng thứ tự.

Giản thể hay phồn thể?

Chọn giản thể nếu bạn học tiếng Trung đại lục, Singapore, hoặc theo hầu hết giáo trình và kỳ thi, kể cả HSK. Chọn phồn thể cho Đài Loan, Hồng Kông và Ma Cao. Pinyin bạn gõ vẫn như nhau; chỉ chữ nhận được khác nhau: 学习 ở dạng giản thể, 學習 ở dạng phồn thể. Chữ Hán trong sách cổ và câu đối ở Việt Nam thường là chữ phồn thể.

Ở Đài Loan, nhiều người dùng chú âm (Bopomofo), một bộ ký hiệu ghi âm riêng, thay vì pinyin, và nhiều người ở Hồng Kông dùng cách gõ theo hình dạng chữ như Thương Hiệt (Cangjie). Bạn không cần những cách này để gõ tiếng Phổ thông; bộ gõ pinyin dùng được cho cả hai kiểu chữ.

Gõ pinyin có dấu thanh

Bàn phím pinyin biến pinyin thành chữ Hán, nên nó không gõ ra nǐ hǎo có dấu. Để viết chính pinyin, cho vở ghi hay thẻ học từ:

Mac: thêm nguồn đầu vào ABC – Mở rộng (ABC – Extended, nằm trong mục tiếng Anh của cùng danh sách). Sau đó nhấn Option+a rồi nguyên âm để ra ā, Option+e cho á, Option+v cho ǎ, và Option+` cho à.
Ở nơi khác: dùng công cụ chuyển đổi dấu thanh pinyin, biến ni3 hao3 thành nǐ hǎo, hoặc sao chép nguyên âm cần dùng từ một bảng pinyin.

Đừng dùng bộ gõ tiếng Việt để gõ dấu pinyin: dấu tiếng Việt trông giống nhưng không đúng ký tự (ví dụ ǎ của pinyin không phải ă). Số thanh (ni3 hao3) là cách viết thanh phổ biến và được chấp nhận khi không có dấu. Hướng dẫn thanh điệu tiếng Trung giải thích dấu đặt trên nguyên âm nào.

Lỗi thường gặp

Gõ số thanh vào bàn phím pinyin. Gõ ma, không phải ma3; các con số dùng để chọn chữ gợi ý.
Lúc nào cũng chọn chữ gợi ý đầu tiên. Chữ đồng âm là lỗi gõ phổ biến nhất trong tiếng Trung: 在 và 再 (đều đọc zài), 的 và 得 (đều đọc de).
Tìm phím ü. Hãy gõ v.
Quên tắt bộ gõ tiếng Việt. Unikey hay EVKey đang bật có thể làm hỏng chuỗi pinyin bạn gõ.
Gõ từng chữ một. Gõ cả từ hoặc cả cụm, bàn phím sẽ chọn đúng chữ thường xuyên hơn nhiều.
Nhầm bàn phím giản thể và phồn thể. Nếu chữ trông phức tạp hơn trong giáo trình, có thể bạn đã thêm bàn phím phồn thể.

Cách gõ tiếng Trung trên mọi thiết bị